Op 1 januari 2020 is de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) (m.u.v. enkele onderdelen) ingevoerd.

Met de Wab is onderhoud gepleegd aan de regelingen op het terrein van flexibele arbeid, het ontslagrecht en de WW, zodat het systeem werkgevers en werknemers ondersteunt bij het aangaan van een arbeidsrelatie die aansluit bij hun behoeften en de aard van het werk. De maatregelen liggen in het verlengde van de Wet werk en zekerheid (Wwz). Met de Wwz zijn stappen gezet om flexibele werknemers meer zekerheid te bieden, het ontslagrecht eenduidiger, eenvoudiger en goedkoper te maken en de WW activerender te maken.

Dit onderzoek betreft een monitor en evaluatie van de Wab. Voornaamste doelgroepen van de Wab zijn werknemers (waaronder ook schijnzelfstandigen), werkzoekenden, en werkgevers/inleners. Zij dienen betrokken te worden in het onderzoek. Daarnaast wil de Opdrachtgever de ervaring van andere betrokkenen laten onderzoeken zoals, rechtsbijstandverleners, rechters en uitvoeringsinstanties.

Het ministerie van SZW heeft behoefte aan de monitor en evaluatie van de Wab om op die manier inzicht te krijgen in de uitwerking van de Wab in de praktijk.

De volgende drie verplichtingen zijn relevant voor de vormgeving van de monitor en evaluatie van de Wab:

• In de memorie van toelichting van de Wab is aangegeven dat de Wab vijf (5) jaar na inwerkingtreding geëvalueerd wordt;

• Tijdens de parlementaire behandeling van de Wab is toegezegd om bepaalde onderdelen van de Wab te monitoren of te evalueren, en daarover te rapporteren aan de Tweede Kamer der Staten Generaal. Dit betreft specifiek ontwijkconstructies in het kader van premiedifferentiatie in de WW en het monitoren van het effect van de ketenbepaling naar aanleiding van de motie Kuzu;

• De monitor en evaluatie van de Wab is onderdeel van de voor 2027 ingeplande periodieke rapportage op het thema arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden van de Strategische evaluatie agenda.

De maatregelen van de Wab vallen uiteen in drie deelonderwerpen: 1) flexibele arbeid, 2) ontslagrecht en 3) premiedifferentiatie in de WW. Het ligt derhalve voor de hand dat er drie deelonderzoeken worden uitgevoerd die samen worden gebracht in een overkoepelend onderzoek.

Er zijn al verschillende onderzoeken uitgevoerd. De uitkomsten van deze onderzoeken dienen betrokken te worden bij de monitor en evaluatie van de Wab. In paragraaf 2.7 zijn de eerder uitgevoerde onderzoeken opgenomen.

De eindrapportages dienen gereed te zijn in 2025. Om voldoende tijd te hebben voor het verzamelen van gegevens wordt de opdracht al in 2023 uitgezet.