ISVAG CV heeft de intentie een nieuwe afvalenergiecentrale met de hoogst mogelijke milieuprestaties te bouwen. De nieuwe installatie moet de huidige, die dateert van 1980 en eind jaren '90 nog ingrijpend werd aangepast, vervangen.

Deze nieuwe installatie is een omvangrijke en lange-termijn investering, die een hoge impact zal hebben op het stadszicht in het zuiden van Antwerpen. Daarom is het de ambitie om een opmerkelijk gebouw te creëren dat weergeeft dat in de constructie, de laatste technologie is opgenomen én bijkomend de meest performante emissies zal leveren.

De visie voor het toekomstig, modern en flexibel centrum voor afvalverwerking is dat het een mijlpaal moet worden op het gebied van afvalverwerking, energieproductie en uiterst lage emissies. Deze visie moet duidelijk gemaakt worden in het project; zowel in de architectuur, als in de weloverwogen interactie met de omgeving.

De architectuur moet beklemtonen dat het afval uit de omgeving energie-efficiënt en op een milieuvriendelijke manier wordt verwerkt.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de prijsvraag enkel het conceptueel ontwerp van het gebouw en zijn noodzakelijke technische uitrusting moet bevatten, alsook van de nabije omgeving. Interne lay-out en functies van de afvalenergiecentrale, vallen onder de verantwoordelijkheid van andere consultants. Enkel de zogenaamde gebouwenschil is in dit geval inbegrepen.

Eveneens moet onderstreept worden dat het mogelijk moet zijn om de prijsvraag binnen het financiële kader te realiseren — goede architectuur hoeft niet noodzakelijk duur te zijn.

De uitwerking van deze prijsvraag moet de creatie zijn van een interessant project dat een indicator zal worden voor stedelijke architectuur binnen het kader van afvalverwerking en energieproductie.

Achtergrond:

ISVAG:

ISVAG is de Intercommunale voor Slib- en Vuilverwijdering van zes Antwerpse Steden en Gemeenten. De intergemeentelijke vereniging werd op 17.1.1975 opgericht door de steden Antwerpen en Mortsel, de gemeenten Boom, Puurs, Niel en Hemiksem. In 2005 trad ook de intergemeentelijke vereniging IGEAN toe tot ISVAG. In de beginjaren stond het bedrijf ook in voor de verwerking van waterzuiveringsslib. Die activiteit werd later overgenomen door Aquafin, maar de „s” in ISVAG bleef behouden.

Vandaag staat ISVAG in voor de verwerking van het huishoudelijk restafval van 1 000 000 inwoners op de ecologisch en economisch meest geschikte manier. ISVAG produceert hierbij elektriciteit voor meer dan 25 000 gezinnen.

De installatie dateert van 1980 waarbij eind jaren 90 een grondige aanpassing werd doorgevoerd.

ISVAG heeft de intentie om op huidige site de bestaande installatie te vervangen door een nieuwe afval-energiecentrale. In dit kader wordt een studiebureau aangesteld dat voor ISVAG een voorstudie, voorontwerp en ontwerp van de technische installatie zal opmaken.

Gelet op haar ligging langs de A12 en de hoogte van bepaalde onderdelen van de installatie, zijn de gebouwen van ISVAG van op grote afstand zichtbaar en vormen als het ware een baken in het landschap.

Missie en visie:

ISVAG is meer dan een installatie waar afval wordt verwerkt. Haar missie luidt:

ISVAG is een resultaatsgericht en energiek overheidsbedrijf, dat meerwaarde biedt door op een duurzame manier afval te verwerken voor de bewoners van de aangesloten steden en gemeenten.

We werken op de meest ecologische en de meest economische manier, waarbij we zoveel mogelijk waardevolle energie en materialen recupereren.

ISVAG wil meer zijn dan zomaar een uitvoerend bedrijf dat „haar vennoten van hun afval afhelpt”: het streeft ernaar om een toegevoegde waarde te bieden voor haar steden en gemeenten en hun inwoners. Onze kerntaak is inderdaad afvalverwerking, maar tegelijk willen we een meerwaarde bieden op verschillende niveaus. Een meerwaarde op vlak van duurzaamheid in al zijn facetten: ecologisch, sociaal en economisch.

Voor ISVAG betekent duurzaam een streven naar een optimale balans tussen de drie verschillende duurzaamheidscomponenten: een ecologische, een sociale en een economische component.

De visie van ISVAG is omschreven als volgt:

We streven samen naar een maximale impact op duurzame valorisatie van energie en materialen.

Vanuit dit engagement zijn we bovendien koploper op vlak van transparantie en bedrijfsvoering.

Situering van de opdracht:

ISVAG opteert bewust om haar energiecentrale niet te veruiterlijken onder de vorm van een industriële installatie, wel als een architecturaal baken („landmark”) dat haar visie van openheid en transparantie benadrukt.

Het doel van deze opdracht is de algemene architecturale vormgeving en buitendesign van het industriële gebouwencomplex evenals de definiëring van:

— de binnen juxtapositie van het gebouwencorpus;

— de externe juxtapositie ten opzichte van de omgeving, de stad en de buren binnen de vastgestelde financiële limieten.

Het is belangrijk te noteren dat het resultaat van het ingediende voorstel, met beperkte aanpassingen, gebruikt zal worden voor de visualisatie van de gebouwen en de faciliteiten teneinde de opdrachtgever toe te laten de omgevingsvergunning voor te bereiden. Dit omdat het tijdspad in dit dossier zeer kritisch is.

De doorgedreven detaillering van de façades en het gebouw zullen gebeuren in toekomstige ontwerpfase.

Belangrijk in het ganse traject is de interactie tussen de aannemer die de technische installatie ontwerpt en de architect die instaat voor de buitenschil. Er moet ruimte zijn voor continu overleg en een constante wisselwerking waarbij de architect aandacht dient te hebben voor de noden waaraan een technische installatie dient te voldoen.

Ervaring met design én uitvoering van projecten met een hoge techniciteit die niet zonder meer kunnen worden aangepast aan de visie van de architect is derhalve een absolute vereiste.

De technische ontwerp opdracht van het studiebureau dat instaat voor de engineering van de afvalverbrandingsinstallatie verloopt in verschillende fasen. Het lastenboek bestaat uit 3 schijven, telkens onderverdeeld in 2 fasen. De gunning van deze opdracht is reeds gebeurd. Het lastenboek aan het studiebureau is samengesteld als volgt:

Schijf 1: voorstudie:

De eerste schijf (vaste schijf) is de voorstudie en bestaat uit fase 1 en fase 2. Fase 1 van de opdracht bestaat uit de kennisname van de context van het project en het opstellen van een lijst van verplichtingen en oplossingen. Fase 2 omvat het definiëren van de verschillende mogelijkheden voor een nieuwe installatie met telkens de pro's en contra's in het licht van het onderzoek uit fase 1. Ze wordt afgesloten met een vergelijkende tabel en gemotiveerd voorstel aan de Raad van Bestuur inclusief een schetsontwerp met raming.

Schijf 2: voorontwerp:

De tweede schijf (voorwaardelijke schijf) is het voorontwerp en bestaat uit fase 3 en 4. Fase 3 omvat het uitwerken van een verantwoord voorontwerp. De vierde fase omvat het overleg en integreren van het voorontwerp in het architecturaal ontwerp.

Schijf 3: ontwerp:

Derde schijf (voorwaardelijke schijf) is het ontwerp en de opmaak bestekken bestaat uit fase 5 en 6. De vijfde fase omvat een definiëring van programma, de opmaak en uitwerking van het definitief ontwerp met opmaakplannen. Fase 6 betreft het opstellen van de bijzondere bestekken voor de uitvoering van het werk op basis van het definitief ontwerp, de bepalingen van de selectie- en gunningscriteria met een voorstel van weging en beoordelingsmethodiek.

Uitvoering en realisatie van de opdracht hangt af van de voorstellen van de inschrijver. Het gaat om een evolutief gegeven waarbij op diverse tijdstippen een beslissing zal tussenkomen van de opdrachtgever na de beëindiging van de eerste schijf (fase 1 en fase 2) en na beëindiging van de tweede schijf (fase 3 en 4).

Het volledig uitvoeren van de opdracht is op dit moment, gelet op het besluitvormingsproces bij de opdrachtgever en de samenwerking met onder andere architecten en overheden, onzeker en zal geëvalueerd worden na de eerste schijf (fase 1 en 2) en na de tweede schijf (fase 3 en 4)

Het einddoel van de opdracht bestaat erin de definitieve ontwerpplannen op te maken voor een afvalenergiecentrale. Er zal rekening moeten gehouden worden met onder andere de BBT (best beschikbare technologie), de „state of the art”, de ecologische en milieu randvoorwaarden, het energetisch aspect, de functionaliteit, de technische betrouwbaarheid, de duurzaamheid, de ruimtelijke inplanting en de architectonische meerwaarde. Het uit te werken ontwerp moet beantwoorden aan alle milieu-, energie- en ruimtelijke voorschriften en moet voorzien in een verwerkingscapaciteit van het huishoudelijk restafval en ermee gelijkgesteld afval van alle vennoten van ISVAG waarbij de verwerking op een veilige, duurzame, performante en permanente wijze wordt gegarandeerd. De opdracht omvat onder andere eveneens het opmaken van de bestekken met het oog op het gunnen van de opdracht voor de concrete uitvoering van het weerhouden voorstel, het voorstellen van selectie- en gunningscriteria, de wijze van aanbesteding.

Aan het studiebureau is derhalve expliciet opgelegd om vanaf fase 4 in overleg te gaan met de architect. De architect krijgt eveneens deze opdracht opgelegd. Enkel door regelmatig overleg en interactie kan een perfecte koppeling tussen het technische ontwerp en het architectonisch design worden genereert.

De opdracht die werd toegewezen aan het studiebureau dat instaat voor opmaak van de voorstudie, voorontwerp en ontwerp, wordt voor de hele opdracht gesloten (schijf 1, schijf 2 en schijf 3), maar ISVAG is enkel gebonden voor de vaste gedeelten, met name schijf 1.

De uitvoering van elk voorwaardelijk gedeelte is afhankelijk van een beslissing van de Raad van Bestuur van ISVAG en wordt meegedeeld aan de ontwerper overeenkomstig de in het lastenboek bepaalde modaliteiten (artikel 37, §1 Wet overheidsopdrachten): m.a.w. de opdracht is gefaseerd.

Dit impliceert dat het studiebureau enkel aanspraak kan maken op de uitvoering van de eerste schijf (voorstudie). Uitvoering van de tweede (voorontwerp) en derde schijf (ontwerp en begeleiding) hangt af van de beslissing van de Raad van Bestuur. Indien het voorwaardelijk gedeelte niet of slechts gedeeltelijk kan worden uitgevoerd, creëert dit in hoofde van de inschrijver geen enkel recht op vergoeding van schade of vergoeding van gederfde inkomsten.

De architectuuropdracht is onlosmakelijk verbonden met de technische ontwerpopdracht. De opdracht die wordt toegekend aan de architect is derhalve afhankelijk van de beslissingen van de Raad van Bestuur in het kader van de technische ontwerpopdracht. Als de Raad van Bestuur beslist (één van) de voorwaardelijke schijven van de technische ontwerpopdracht niet te laten uitvoeren, houdt dit het einde van de architectuuropdracht in. Deze eventuele stopzetting creëert in hoofde van de inschrijver geen enkel recht op vergoeding van schade of vergoeding van gederfde inkomsten. Geleverde prestaties worden wel vergoed.

In de context van de opdracht (levering van intellectuele diensten) vormt het team dat door de inschrijver wordt gepresenteerd een aspect dat wezenlijk verbonden is met het ontwerp van de opdracht en met name de kwalificatie ervan. Aangezien deze beoordeling op generlei wijze tot doel heeft de abstracte vaardigheden of geschiktheid van de inschrijver te beoordelen maar wel die van de inschrijving, worden de personele middelen die daadwerkelijk aan deze uitvoering worden toegewezen, als gunningscriterium opgenomen.

Architecturale visie:

Bij het ontwikkelen van een architecturale visie over de nieuwe afvalenergiecentrale dient geavanceerde technologie gecombineerd te worden met een gebouw van grote architecturale waarde. De architect dient bij het ontwerp van het gebouw rekening te houden met de techniciteit die de werking en een exploitatie van een afvalenergiecentrale met zich meebrengt.

De locatie en de omgeving:

ISVAG is duidelijk zichtbaar vanop de Boomsesteenweg, zowel komende vanuit Antwerpen als komende vanuit Brussel. De architecturale expressie dient zich dan ook te richten op de A12.

Afbakening terrein ISVAG (bron Google Earth):

De architectuur moet zowel het waste-to-energy gedeelte, de aanvoerzone evenals de administratie als het bezoekerscentrum integreren in een globaal ontwerp dat 1 entiteit vormt.

De omvang en het specifieke karakter van het ontwerp moet een architecturaal baken („landmark”) vormen voor de omgeving waarbij het concept uitnodigt om het gebouw nader te bekijken en te bezoeken.

Het idee:

De nieuwe afvalenergiecentrale moet door haar ontwerp en uitstraling het verhaal achter de specifieke functie van de installatie uitstralen, met name de transformatie van afval naar energie voor de omwonenden.

Door de locatie, de esthetische uitdrukking, het milieu- en energetisch profiel evenals door de geavanceerde technische uitrusting, e.d. dient de toekomstige centrale het uithangbord zijn voor waste-to-energy.

Het gebouw moet louter door zijn opbouw milieu- en energiebewustzijn uitstralen. De uitstraling dient ook te beantwoorden aan de realiteit: het gebouw dient een toonbeeld te zijn van duurzaamheid op het vlak van energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde.

De functionaliteit:

De omzetting van afval in elektriciteit en warmte dient gevisualiseerd doorheen de architectuur. De specifieke functionaliteit moet reflecteren in het ontwerp. Het gebouw moet duidelijk de openheid die ISVAG hoog in het vaandel draagt en de functionaliteit die de exploitatie van een industriële plant met zich meebrengt verzoenen.

De transparantie van het gebouw spreekt zowel bezoekers als burgers aan. Daarom is het belangrijk om een kijkje te kunnen nemen in de installatie, er door te wandelen of minstens een duidelijk zicht te krijgen op de opbouw en de werking van de installatie. De mogelijkheid voor bezoekers om minstens een blik te kunnen werpen op het ovengedeelte, zonder afbreuk te doen aan de arbeidsveiligheid, de veiligheid van het productieproces en de veiligheid van de bezoekers, betekent een meerwaarde voor het ontwerp.

De architectuur moet streven om een gezonde attractieve en mooie werkomgeving te creëren, niet alleen in het bezoekers- en administratieve gedeelte, maar ook in de productieomgeving. Materiaalkeuze moet duurzaamheid en milieubewustheid uitstralen.

De originaliteit van het ontwerp zou er kunnen toe leiden dat er extra ruimte wordt gecreëerd. De architect formuleert een voorstel voor een maatschappelijke en economisch realistische invulling van deze ruimten.